Praca nauczyciela wiąże się z dużą odpowiedzialnością oraz codziennym kontaktem z dziećmi i młodzieżą. Zgodnie z Kartą Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować wyłącznie osoba, która spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu. Z tego względu nauczyciele – tak jak ogół pracowników na podstawie art. 229 Kodeksu pracy – podlegają obowiązkowym badaniom profilaktycznym z zakresu medycyny pracy: wstępnym, okresowym i kontrolnym.
Kiedy nauczyciel musi wykonać badania?
Obowiązek badań medycyny pracy dotyczy trzech sytuacji:
- badania wstępne – przed rozpoczęciem pracy,
- badania okresowe – w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania kontrolne – po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni z powodu choroby (nie dotyczy to np. opieki nad chorym dzieckiem – badanie kontrolne obowiązuje wyłącznie po chorobie samego pracownika).
Zakres i częstotliwość badań okresowych nie są jednakowe dla wszystkich – określają je Wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, stanowiące załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników. Wskazówki przypisują konkretny zakres i termin kolejnego badania do czynników szkodliwych lub uciążliwych występujących na danym stanowisku. Dla zawodu nauczyciela istotnym czynnikiem wymienionym w załączniku do rozporządzenia jest praca wymagająca stałego i nadmiernego wysiłku głosowego, a w przypadku nauczycieli informatyki – także praca przy obsłudze monitorów ekranowych. Lekarz może jednak zawsze poszerzyć zakres badania lub wyznaczyć krótszy termin kolejnego badania niż wynika to ze wskazówek, jeśli uzna to za niezbędne ze względu na stan zdrowia pracownika lub warunki pracy.
Badania wstępne nie zawsze są konieczne – pracodawca może uwzględnić aktualne orzeczenie lekarskie wydane wcześniej przez innego pracodawcę, jeśli spełnione są warunki przewidziane w przepisach. Jeśli nauczyciel pracuje jednocześnie w kilku placówkach, każdy dyrektor kieruje go na badania okresowe i kontrolne niezależnie – ważne badania w jednym miejscu pracy nie zwalniają z tego obowiązku w drugim.
Pracodawca kieruje nauczyciela na odpowiedni rodzaj badań na podstawie pisemnego skierowania, w którym wskazuje stanowisko oraz czynniki szkodliwe lub uciążliwe występujące na tym stanowisku.
Jak przebiegają badania?
Podczas wizyty lekarz medycyny pracy:
- przeprowadza wywiad medyczny,
- ocenia ogólny stan zdrowia,
- analizuje warunki pracy opisane w skierowaniu,
- w razie potrzeby kieruje na dodatkowe badania lub konsultacje specjalistyczne.
Ze względu na wskazany wyżej czynnik wysiłku głosowego, lekarz medycyny pracy może w ramach oceny stanu narządu głosu skierować nauczyciela na dodatkowe badania specjalistyczne, a w niektórych przypadkach – posłużyć się kwestionariuszem samooceny głosu VHI (Voice Handicap Index). To narzędzie diagnostyczne, rekomendowane m.in. przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, pozwala ocenić subiektywny wpływ ewentualnych zaburzeń głosu na funkcjonowanie zawodowe, emocjonalne i fizyczne nauczyciela. Specjalistyczne badania konsultacyjne i badania dodatkowe stanowią integralną część badania profilaktycznego, a nie odrębną procedurę.
Jakie dokumenty należy zabrać?
Na wizytę warto przygotować:
- skierowanie od pracodawcy,
- dokument potwierdzający tożsamość,
- dokumentację medyczną, jeśli może mieć znaczenie dla oceny stanu zdrowia.
Koszt badań pokrywa w całości pracodawca (szkoła lub placówka oświatowa), a wizyta powinna się odbywać w miarę możliwości w godzinach pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia za ten czas.
Podsumowanie
Badania medycyny pracy są obowiązkowym elementem zatrudnienia nauczycieli – obejmują badania wstępne, okresowe i kontrolne, a ich zakres i częstotliwość wyznaczają wskazówki metodyczne dołączone do rozporządzenia w sprawie badań lekarskich pracowników, z możliwością indywidualnej korekty przez lekarza. Regularna profilaktyka pozwala ocenić zdolność do wykonywania obowiązków zawodowych oraz wspiera ochronę zdrowia pracowników oświaty.wspiera ochronę zdrowia pracowników oświaty.
Tagi: badania nauczycieli, medycyna pracy, nauczyciele, badania profilaktyczne, oświata, pracownik, zdrowie pracownika, wysiłek głosowy, kwestionariusz VHI, wskazówki metodyczne, badania okresowe, badania wstępne, badania kontrolne, Karta Nauczyciela
